TỪ NƯỚC SẠCH ĐẾN SINH KẾ BỀN VỮNG: HÀNH TRÌNH KIẾN TẠO LÁ CHẮN AN TOÀN CHO VÙNG THIÊN TAI

Thiên tai có thể cuốn trôi nhà cửa, làm gián đoạn sinh kế và đẩy nhiều gia đình vào hoàn cảnh khó khăn. Nhưng những tổn thất ấy sẽ càng khó khắc phục nếu người dân thiếu nước sạch, nơi ở an toàn và nguồn lực để khôi phục sản xuất. Vì vậy, phòng tránh thiên tai không chỉ là ứng phó khi bão lũ xảy ra, mà còn là hành trình lâu dài nhằm củng cố năng lực tự chủ, giúp cộng đồng chủ động thích ứng và từng bước ổn định cuộc sống.

Trên hành trình đồng hành cùng các vùng thường xuyên chịu ảnh hưởng bởi thiên tai và biến đổi khí hậu, Quỹ Cộng đồng Phòng tránh Thiên tai (QPT) tập trung triển khai những giải pháp thiết thực, gắn bảo đảm an toàn với cải thiện điều kiện sống và phát triển sinh kế. Từ những công trình cấp nước sạch ở vùng hạn mặn, mái nhà kiên cố tại Trà Vinh đến các chương trình vốn quay vòng dành cho phụ nữ nghèo, mỗi dự án đều góp phần tạo dựng một điểm tựa để người dân vững vàng hơn trước những rủi ro.

Nước sạch – nền tảng bảo vệ sức khỏe và ổn định cuộc sống

Tại nhiều địa phương phía Nam, hạn hán và xâm nhập mặn đặt ra áp lực lớn đối với nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất. Khi nguồn nước ngọt khan hiếm, người dân không chỉ gặp khó khăn trong đời sống hằng ngày mà còn phải đối mặt với nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, sản xuất nông nghiệp và thu nhập gia đình.

Trước thực tế đó, từ năm 2016 đến nay, QPT đã vận động tài trợ hơn 81,5 tỷ đồng cho các chương trình cấp nước tại khu vực chịu tác động của hạn hán và xâm nhập mặn. Tổng mức đầu tư các công trình đạt gần 162 tỷ đồng, bao gồm cả nguồn vốn đối ứng. Nguồn lực này góp phần hoàn thiện 34 công trình cấp nước tập trung cùng hàng nghìn bồn trữ nước, đưa nguồn nước ngọt an toàn đến gần hơn với người dân.

Các công trình cấp nước không chỉ giải quyết nhu cầu thiết yếu trước mắt mà còn góp phần tăng khả năng chủ động của cộng đồng trước những biến động về nguồn nước. Khi có điều kiện tiếp cận nguồn nước sạch ổn định hơn, người dân có thêm cơ sở để bảo vệ sức khỏe, duy trì sinh hoạt và giảm bớt những khó khăn do hạn mặn kéo dài.

Đầu tư cho nước sạch cũng chính là đầu tư cho năng lực thích ứng lâu dài. Những công trình được xây dựng hôm nay có thể trở thành điểm tựa quan trọng giúp cộng đồng giảm bớt sự phụ thuộc vào các nguồn nước dễ bị ảnh hưởng bởi thời tiết cực đoan.

Mái nhà kiên cố – điểm tựa an toàn trước biến đổi khí hậu

Đối với các hộ nghèo sống tại khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai, một căn nhà kiên cố không chỉ mang ý nghĩa an cư mà còn là điều kiện quan trọng để bảo vệ tính mạng, tài sản và duy trì cuộc sống sau mỗi đợt mưa bão.

Năm 2022, QPT phối hợp với Tổ chức Đông Tây Hội ngộ và Hội Chữ thập đỏ tỉnh Trà Vinh triển khai dự án “Xây nhà tình thương chống chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu”. Dự án đã trao tặng 20 căn nhà kiên cố cho các hộ nghèo tại 5 huyện, với trị giá 80 triệu đồng mỗi căn. Trong đó, QPT hỗ trợ tổng kinh phí 400 triệu đồng.

Những căn nhà được xây dựng không chỉ giúp các gia đình cải thiện điều kiện sinh hoạt mà còn tạo thêm sự an tâm trước những tác động ngày càng khó lường của thời tiết. Với các hộ nghèo, việc có một nơi ở vững chắc còn giúp giảm nguy cơ mất mát tài sản, hạn chế chi phí sửa chữa sau thiên tai và tạo điều kiện để các thành viên tập trung khôi phục cuộc sống.

Đặc biệt, dự án không dừng lại ở hỗ trợ nhà ở. Các đợt tập huấn, chuyển giao mô hình sinh kế hiệu quả cũng được tổ chức nhằm giúp người dân tiếp cận kiến thức sản xuất, từng bước nâng cao năng lực phát triển kinh tế gia đình. Sự kết hợp giữa nhà ở an toàn và hỗ trợ sinh kế góp phần giải quyết đồng thời hai nhu cầu quan trọng: giảm thiểu rủi ro trước thiên tai và tăng khả năng phục hồi sau thiên tai.

Vốn quay vòng – tiếp sức phụ nữ nghèo phát triển sinh kế

Trong nhiều gia đình khó khăn ở vùng thiên tai, phụ nữ vừa là người chăm lo đời sống, vừa trực tiếp tham gia sản xuất và tìm cách duy trì thu nhập. Tuy nhiên, việc thiếu vốn, thiếu kiến thức sản xuất và hạn chế khả năng tiếp cận các nguồn lực có thể khiến họ khó khôi phục sinh kế sau thiên tai, cũng như khó tích lũy để cải thiện điều kiện sống.

Từ năm 2015, QPT đã triển khai chương trình hỗ trợ vốn quay vòng dành cho phụ nữ nghèo tại nhiều tỉnh, thành phố. Đến nay, gần 20 tỷ đồng vốn quay vòng đã được luân chuyển đến gần 2.000 hộ phụ nữ nghèo, tạo thêm điều kiện để các gia đình đầu tư sản xuất, phát triển sinh kế và từng bước nâng cao thu nhập.

Điểm đáng chú ý của chương trình là cơ chế hoàn trả và luân chuyển nguồn vốn. Sau khi được hỗ trợ, các hộ gia đình hoàn trả vốn theo quy định để nguồn lực tiếp tục đến với những hộ có nhu cầu khác. Cách làm này góp phần duy trì dòng vốn hỗ trợ, mở rộng cơ hội tiếp cận nguồn lực và khuyến khích các hộ chủ động xây dựng kế hoạch sử dụng vốn phù hợp với điều kiện thực tế.

Song song với hỗ trợ tài chính, chương trình còn chú trọng trang bị kiến thức sản xuất và kỹ năng ứng phó thiên tai cho phụ nữ. Đây là những yếu tố quan trọng giúp các hộ sử dụng nguồn vốn hiệu quả hơn, chủ động trước rủi ro và từng bước tích lũy để cải thiện nhà ở, đời sống gia đình.

Với nhiều phụ nữ nghèo, nguồn vốn quay vòng không chỉ là khoản hỗ trợ để bắt đầu hoặc khôi phục hoạt động sản xuất, mà còn mở ra cơ hội chủ động hơn trong phát triển kinh tế và chăm lo cho các thành viên trong gia đình.

Kết nối an toàn và sinh kế để cộng đồng vững vàng trước thiên tai

Nước sạch, nhà ở kiên cố và nguồn vốn phát triển sinh kế là những nhu cầu khác nhau, nhưng cùng hướng đến một mục tiêu: giúp người dân giảm thiểu tổn thất, phục hồi nhanh hơn và nâng cao khả năng tự chủ trước thiên tai.

Nhìn từ các chương trình đã triển khai, cách tiếp cận của QPT không chỉ tập trung vào hỗ trợ một nhu cầu đơn lẻ, mà từng bước kết nối các giải pháp thiết yếu. Công trình cấp nước góp phần bảo vệ sức khỏe và duy trì sinh hoạt; nhà ở an toàn tạo điểm tựa để người dân giảm thiểu rủi ro; vốn quay vòng và tập huấn sinh kế giúp các hộ có thêm nguồn lực phục hồi, phát triển kinh tế gia đình.

Đằng sau mỗi công trình, mỗi căn nhà hay mỗi nguồn vốn là sự chung tay của các nhà tài trợ, tổ chức đồng hành, chính quyền địa phương và cộng đồng. Sự phối hợp này góp phần đưa nguồn lực đến đúng nhu cầu, đồng thời tạo điều kiện để người dân tham gia chủ động hơn vào quá trình xây dựng cuộc sống an toàn.

Hành trình kiến tạo lá chắn an toàn và sinh kế bền vững không kết thúc khi một công trình hoàn thành hay một khoản hỗ trợ được trao đi. Đó là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự đồng hành liên tục để những nguồn lực hôm nay tạo nên năng lực tự chủ cho ngày mai. QPT sẽ tiếp tục kết nối các nguồn lực xã hội, thúc đẩy những giải pháp phòng ngừa, giảm nhẹ rủi ro thiên tai gắn với phát triển sinh kế, góp phần xây dựng những cộng đồng an toàn, chủ động và bền vững hơn trước biến đổi khí hậu.