5 DẤU HIỆU CẢNH BÁO SẠT LỞ ĐẤT – ĐỪNG CHỜ ĐẾN KHI QUÁ MUỘN!

Tháng 9 là thời điểm mưa bão, mưa lớn kéo dài có thể làm đất đá trên sườn đồi, taluy và khu vực miền núi mất ổn định. Khi đất đã ngậm nhiều nước, nguy cơ sạt lở có thể gia tăng nhanh chóng, đe dọa nhà cửa, đường giao thông và tính mạng người dân.

Sạt lở đất đôi khi xảy ra đột ngột, gần như không có đủ thời gian để phản ứng. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, địa hình và môi trường xung quanh có thể xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo trước. Nhận biết sớm – rời khỏi khu vực nguy hiểm – thông báo cho chính quyền địa phương là những hành động có thể giúp giảm thiểu thiệt hại.

Nếu đang sinh sống hoặc di chuyển tại khu vực đồi núi, gần taluy, chân dốc, bờ suối hoặc nơi có nguy cơ sạt lở, hãy ghi nhớ 5 dấu hiệu quan trọng dưới đây.

1. VẾT NỨT MỚI XUẤT HIỆN TRÊN MẶT ĐẤT, ĐƯỜNG VÀ NHÀ Ở 

Một trong những dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý là sự xuất hiện của các vết nứt mới trên mặt đất, sân, đường giao thông, tường nhà, nền nhà hoặc sườn dốc.

Các vết nứt có thể ban đầu rất nhỏ, sau đó mở rộng hoặc kéo dài theo thời gian. Mặt đất cũng có thể xuất hiện tình trạng phồng lên, lún xuống, biến dạng hoặc hình thành những khoảng trũng bất thường.

Người dân cần cảnh giác khi phát hiện:

• Vết nứt mới trên sườn đồi, mái dốc hoặc mặt đường.

• Nền sân, nền nhà bị tách, lún hoặc biến dạng.

• Tường, móng nhà xuất hiện vết nứt bất thường.

• Đất đá nhỏ bắt đầu trượt hoặc rơi xuống từ sườn dốc.

• Mặt đường bị sụt, nứt hoặc xuất hiện bùn đất từ taluy.

Không nên tự ý đến gần để kiểm tra, đào bới hoặc đứng ngay bên dưới khu vực có vết nứt. Hãy nhanh chóng thông báo cho chính quyền địa phương và thực hiện sơ tán nếu được yêu cầu hoặc nhận thấy khu vực không còn an toàn.

2. CỬA RA VÀO, CỬA SỔ BỊ KẸT HOẶC NHÀ CÓ DẤU HIỆU BIẾN DẠNG 

Nếu cửa ra vào hoặc cửa sổ vốn hoạt động bình thường nhưng đột nhiên bị kẹt, khó đóng mở hoặc lệch khung, đây có thể là dấu hiệu nền đất hoặc kết cấu công trình đang chịu tác động từ sự dịch chuyển của đất.

Một số biểu hiện cần chú ý gồm:

• Cửa ra vào, cửa sổ đột nhiên bị kẹt mà không rõ nguyên nhân.

• Tường, sàn hoặc móng nhà xuất hiện vết nứt mới.

• Bậc thềm, hiên nhà hoặc lối đi bị tách khỏi công trình.

• Tường chắn, hàng rào hoặc công trình trên sườn dốc bị nghiêng.

• Khoảng cách giữa công trình và nền đất xung quanh có dấu hiệu thay đổi.

Không phải mọi trường hợp cửa bị kẹt đều đồng nghĩa với sạt lở. Tuy nhiên, nếu hiện tượng này xuất hiện đồng thời với mưa lớn kéo dài, vết nứt nền đất, cây nghiêng hoặc nước rỉ bất thường, người dân cần xem đây là dấu hiệu cảnh báo để kiểm tra nguy cơ và chủ động rời khỏi khu vực nếu cần thiết.

3. CÂY CỐI, CỘT ĐIỆN, HÀNG RÀO BỊ NGHIÊNG BẤT THƯỜNG 

Khi nền đất bắt đầu dịch chuyển, những vật thể nằm trên mặt đất như cây cối, cột điện, hàng rào, tường chắn hoặc cột viễn thông có thể bị nghiêng, xê dịch hoặc kéo lệch.

Đặc biệt, cần chú ý khi:

• Nhiều cây trên sườn dốc cùng nghiêng về một hướng.

• Cột điện bị nghiêng, dây điện bị chùng hoặc căng bất thường.

• Hàng rào, tường chắn có dấu hiệu dịch chuyển.

• Cây bị bật gốc, đất quanh gốc xuất hiện khe nứt.

• Đất đá liên tục rơi xuống từ mái dốc hoặc taluy.

Trong trường hợp phát hiện cột điện nghiêng, dây điện đứt hoặc công trình có nguy cơ đổ sập, không đến gần và không chạm vào các đường dây có thể đang mang điện. Hãy giữ khoảng cách an toàn, cảnh báo người xung quanh và báo ngay cho cơ quan chức năng.

4. NƯỚC SUỐI ĐỔI MÀU, DÒNG CHẢY THAY ĐỔI HOẶC NƯỚC RỈ RA BẤT THƯỜNG 

Nước là một yếu tố quan trọng liên quan đến nguy cơ sạt lở, đặc biệt sau những đợt mưa lớn hoặc mưa kéo dài. Người dân sống gần sông, suối, khe núi, chân dốc cần quan sát những thay đổi bất thường của dòng nước.

Một số dấu hiệu cảnh báo có thể bao gồm:

• Nước suối đang trong đột nhiên chuyển sang đục ngầu như bùn.

• Dòng nước dâng nhanh hoặc thay đổi dòng chảy bất thường.

• Xuất hiện bùn đất, đá, cành cây trôi theo dòng nước.

• Nước rỉ ra hoặc phun lên từ vị trí trước đó không có nước.

• Một dòng suối đột nhiên chảy yếu hoặc ngừng chảy trong khi trời vẫn mưa.

Nước chuyển đục có thể là dấu hiệu đất đá đã bị cuốn trôi ở khu vực phía trên. Trong một số trường hợp, dòng chảy bị chặn bởi đất đá hoặc cây cối, sau đó có thể tạo ra dòng lũ bùn, đất đá bất ngờ.

Không đứng lại bên bờ suối để quan sát, quay phim hoặc kiểm tra dòng nước. Hãy rời khỏi khu vực có nguy cơ và thông báo cho chính quyền địa phương.

5. NGHE THẤY ÂM THANH LẠ TỪ SƯỜN NÚI, LÒNG ĐẤT 

Trước hoặc trong khi sạt lở xảy ra, người dân có thể nghe thấy những âm thanh bất thường từ hướng sườn núi, taluy hoặc khu vực đất đá.

Các dấu hiệu cần cảnh giác gồm:

• Tiếng đất đá va đập hoặc lăn xuống sườn dốc.

• Tiếng cây gãy, rễ cây bị xé hoặc hàng cây rung chuyển bất thường.

• Tiếng động ầm ầm, ù ù như tiếng phương tiện lớn di chuyển.

• Âm thanh từ lòng đất hoặc sườn núi ngày càng rõ và lớn hơn.

• Tiếng đá, bùn đất trượt xuống trong thời gian mưa lớn.

Sạt lở và dòng chảy bùn đất có thể diễn ra rất nhanh. Khi nghe thấy âm thanh bất thường, không nên chờ xác định chính xác nguồn phát ra tiếng động mới di chuyển. Hãy nhanh chóng rời khỏi hướng có nguy cơ sạt lở và tìm đến vị trí an toàn theo hướng dẫn của lực lượng chức năng.

🚨 PHÁT HIỆN DẤU HIỆU SẠT LỞ: CẦN LÀM GÌ NGAY?

Khi phát hiện một hoặc nhiều dấu hiệu cảnh báo, người dân cần ưu tiên bảo vệ tính mạng, không cố ở lại để cứu tài sản hoặc tiếp tục quan sát hiện trường.

1. Rời khỏi khu vực nguy hiểm nếu có lối thoát an toàn

Nhanh chóng di chuyển ra khỏi đường đi dự kiến của đất đá, bùn lũ hoặc dòng sạt trượt. Ưu tiên đến khu vực an toàn theo hướng dẫn sơ tán của chính quyền địa phương.

Không tự ý lựa chọn đường đi qua chân taluy, khe suối, sườn dốc hoặc khu vực vừa xuất hiện sạt trượt. Đất đá có thể tiếp tục dịch chuyển sau đợt sạt lở đầu tiên.

2. Không quay lại lấy tài sản

Khi nguy cơ đã xuất hiện, việc quay lại lấy xe máy, giấy tờ, đồ đạc hoặc vật nuôi có thể khiến người dân bị mắc kẹt trong khu vực nguy hiểm. Hãy chuẩn bị sẵn túi đồ thiết yếu, giấy tờ quan trọng, thuốc cá nhân, đèn pin và thiết bị liên lạc để có thể sơ tán nhanh chóng.

3. Thông báo cho chính quyền và những người xung quanh

Thông tin về vết nứt, đất đá rơi, nước đổi màu, cây nghiêng hoặc âm thanh bất thường cần được báo ngay cho chính quyền địa phương, lực lượng phòng chống thiên tai và người dân trong khu vực.

Nếu có thể thực hiện an toàn, hãy cảnh báo người thân, hàng xóm và người đang di chuyển về phía khu vực nguy hiểm.

4. Không tiếp cận hiện trường sau sạt lở

Ngay cả khi đất đá đã ngừng dịch chuyển, khu vực sạt lở vẫn có thể tiếp tục phát sinh sạt trượt, lũ bùn, đổ cây hoặc đứt đường điện. Chỉ quay trở lại khi có thông báo hoặc xác nhận an toàn từ cơ quan chức năng.

CHỦ ĐỘNG NHẬN BIẾT – SƠ TÁN SỚM – BẢO VỆ SỰ SỐNG

Sạt lở đất không phải lúc nào cũng để lại cảnh báo rõ ràng. Một số vụ sạt lở có thể xảy ra bất ngờ, đặc biệt trong điều kiện mưa lớn kéo dài hoặc khi đất đá đã mất ổn định. Vì vậy, việc ghi nhớ dấu hiệu cảnh báo cần đi cùng với sự chủ động theo dõi dự báo thời tiết, xác định tuyến đường sơ tán và tuân thủ yêu cầu của chính quyền địa phương.

Khi có dấu hiệu nguy hiểm, đừng chờ đến khi đất đá bắt đầu đổ xuống mới hành động. Hãy rời đi sớm, bảo vệ bản thân và hỗ trợ cảnh báo cộng đồng.

Phòng tránh thiên tai không chỉ bắt đầu khi thiên tai xảy ra, mà cần được chuẩn bị từ trước bằng kiến thức, kỹ năng và tinh thần chủ động của mỗi gia đình, mỗi cộng đồng.

-----------------

Quỹ cộng đồng phòng tránh thiên tai - Kết nối cộng đồng, phòng tránh thiên tai

Thông tin liên hệ:

Hotline: 0236.3539274

Website: qpt.org.vn

Fanpage: Quỹ Cộng Đồng Phòng Tránh Thiên Tai