Sét trong mùa mưa bão: Nguy cơ, dấu hiệu nhận biết và cách phòng tránh an toàn

Sét là hiện tượng thiên nhiên nguy hiểm thường xuất hiện trong các cơn dông, có khả năng gây thương tích nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng con người. Điều đáng lo ngại là sét có thể xảy ra bất ngờ, không chỉ trong lúc mưa lớn mà còn trước hoặc sau khi mưa dông xuất hiện. Vì vậy, việc nhận biết dấu hiệu thời tiết nguy hiểm và chủ động tìm nơi trú ẩn an toàn đóng vai trò quan trọng trong phòng tránh tai nạn do sét.

Trong mùa mưa bão, đặc biệt tại những khu vực thường xuyên có dông lốc, mỗi người cần trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng.

Sét nguy hiểm như thế nào trong mùa mưa bão?

Sét là hiện tượng phóng điện trong khí quyển, thường xảy ra giữa các đám mây dông hoặc giữa mây dông và mặt đất. Khi phóng điện, sét tạo ra dòng điện có cường độ rất lớn và nhiệt độ cực cao trong thời gian ngắn. Nếu đánh trúng người, công trình hoặc vật thể, sét có thể gây bỏng, tổn thương hệ thần kinh, ngừng tim, ngừng thở, cháy nổ và hư hại tài sản.

Một trong những yếu tố khiến sét đặc biệt nguy hiểm là khả năng xuất hiện nhanh và khó xác định chính xác vị trí sẽ đánh xuống. Sét không nhất thiết chỉ đánh vào khu vực đang có mưa lớn. Ngay cả khi trời chưa mưa hoặc mưa đã ngớt, khu vực xung quanh vẫn có thể nằm trong phạm vi nguy hiểm của cơn dông.

Những người thường xuyên làm việc hoặc hoạt động ngoài trời như nông dân, công nhân xây dựng, ngư dân, người đi đường và học sinh tham gia hoạt động ngoại khóa có thể đối mặt với nguy cơ cao hơn nếu không kịp thời tìm nơi trú ẩn. Đặc biệt, việc trú mưa dưới cây cao, đứng ở nơi trống trải hoặc tiếp tục di chuyển khi đã nghe thấy tiếng sấm có thể làm tăng nguy cơ bị sét đánh.

Dấu hiệu nhận biết nguy cơ sét đánh

Trước và trong cơn dông, thời tiết thường có những biến đổi mà mỗi người cần chú ý, chẳng hạn:

• Mây đen kéo đến: Bầu trời chuyển tối nhanh, xuất hiện những đám mây dông lớn, phát triển mạnh.

• Gió giật mạnh: Gió đột ngột đổi hướng hoặc tăng cường độ, có thể kèm theo mưa rào.

• Chớp lóe và tiếng sấm: Xuất hiện ánh chớp trên bầu trời, sau đó là tiếng sấm, báo hiệu khu vực đang có hoạt động dông sét.

• Thời tiết thay đổi bất thường: Mưa dông có thể hình thành nhanh, khiến người đang ở ngoài trời không kịp chuẩn bị nơi trú ẩn.

Khi nghe thấy tiếng sấm, dù chưa nhìn thấy tia sét hoặc trời chưa mưa, bạn cần xem đó là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm và nhanh chóng tìm nơi trú ẩn an toàn. Không nên chờ đến khi mưa lớn hoặc sét xuất hiện gần mới bắt đầu di chuyển.

6 cách phòng tránh sét, bảo vệ an toàn cho bản thân

1. Nhanh chóng tìm nơi trú ẩn an toàn khi đang ở ngoài trời

Khi có dấu hiệu dông sét, hãy nhanh chóng di chuyển vào nhà kiên cố hoặc ô tô có mui kim loại, đóng kín cửa kính. Đây là những nơi trú ẩn an toàn hơn so với các khu vực ngoài trời.

Cần tránh trú dưới cây cao, gần cột điện, hàng rào kim loại, khu vực trống trải, đỉnh đồi, ao hồ, sông suối hoặc những nơi có vật thể dễ dẫn điện. Nếu đang tham gia các hoạt động ngoài trời, hãy dừng hoạt động và tìm nơi trú ẩn ngay khi nghe thấy tiếng sấm.

2. Giữ tư thế an toàn khi chưa thể tìm được nơi trú ẩn

Nếu chưa thể tiếp cận nhà kiên cố hoặc ô tô, hãy nhanh chóng rời khỏi khu vực cao, trống trải và tránh xa các vật thể đơn độc như cây cao, cột điện. Không nằm sát xuống mặt đất vì có thể làm tăng diện tích tiếp xúc với dòng điện lan truyền trên mặt đất.

Trong lúc tìm cách đến nơi an toàn, hãy ngồi thu mình, khép sát hai chân, cúi thấp đầu và hạn chế tiếp xúc với mặt đất. Tư thế này không thể bảo đảm an toàn tuyệt đối, vì vậy cần tiếp tục tìm nơi trú ẩn kiên cố càng sớm càng tốt.

3. Hạn chế tiếp xúc với thiết bị điện và đường ống nước khi ở trong nhà

Ở trong nhà giúp giảm nguy cơ bị sét đánh trực tiếp, nhưng vẫn cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa. Khi có dông sét, nên đóng cửa ra vào, cửa sổ; tránh đứng gần ban công, cửa sổ và những khu vực ẩm ướt.

Hạn chế sử dụng thiết bị điện có dây, điện thoại cố định có dây và tránh tiếp xúc với đường ống nước. Không tắm, rửa bát hoặc thực hiện các hoạt động có tiếp xúc trực tiếp với hệ thống nước trong thời gian có dông sét.

4. Chủ động dừng các hoạt động ngoài trời

Khi có cảnh báo dông sét, cần tạm dừng các hoạt động như làm đồng, xây dựng, câu cá, bơi lội, chèo thuyền hoặc vui chơi ngoài trời. Người quản lý trường học, công trường và các hoạt động cộng đồng cần chủ động đưa người tham gia đến khu vực trú ẩn an toàn, không để mọi người tiếp tục hoạt động khi thời tiết có dấu hiệu nguy hiểm.

Đặc biệt, cần hướng dẫn trẻ em nhận biết tiếng sấm, ánh chớp và hiểu rằng phải nhanh chóng tìm người lớn hoặc nơi trú ẩn khi có dông.

5. Chờ đủ thời gian sau cơn dông mới trở lại hoạt động

Sau khi mưa dông tạm ngớt, không nên vội trở lại làm việc hoặc tiếp tục các hoạt động ngoài trời. Hãy chờ ít nhất 30 phút kể từ tiếng sấm cuối cùng trước khi ra ngoài, đồng thời tiếp tục theo dõi thông tin dự báo và cảnh báo thời tiết tại địa phương.

6. Theo dõi dự báo và cảnh báo thời tiết

Thường xuyên cập nhật thông tin từ các cơ quan khí tượng thủy văn và chính quyền địa phương, đặc biệt khi có kế hoạch di chuyển, lao động hoặc tổ chức hoạt động ngoài trời. Việc theo dõi cảnh báo sớm giúp mỗi người chủ động sắp xếp công việc, tránh đi vào khu vực có dông sét và chuẩn bị phương án trú ẩn phù hợp.

Cách sơ cứu khi có người bị sét đánh

Khi phát hiện người bị sét đánh, cần nhanh chóng gọi cấp cứu và tìm kiếm sự hỗ trợ y tế. Người bị sét đánh không tích điện, vì vậy có thể chạm vào nạn nhân để hỗ trợ sơ cứu khi khu vực đã bảo đảm an toàn.

Nếu nạn nhân bất tỉnh, cần kiểm tra phản ứng và nhịp thở. Trường hợp nạn nhân ngừng thở bình thường hoặc ngừng tim, người có kỹ năng nên tiến hành hồi sức tim phổi (CPR) ngay khi có thể, đồng thời làm theo hướng dẫn của nhân viên cấp cứu qua điện thoại. Nếu có máy khử rung tim tự động bên ngoài (AED), hãy sử dụng theo hướng dẫn của thiết bị.

Trong khi chờ nhân viên y tế, cần giữ nạn nhân ở nơi an toàn, theo dõi tình trạng hô hấp và tránh di chuyển không cần thiết nếu nghi ngờ có chấn thương nghiêm trọng. Không tự ý bôi thuốc hoặc áp dụng các biện pháp xử lý không có cơ sở y tế đối với vết bỏng do sét.

Chủ động phòng tránh sét để giảm thiểu rủi ro thiên tai

Sét có thể xuất hiện bất ngờ và gây hậu quả nghiêm trọng, nhưng nhiều tai nạn có thể được hạn chế nếu mỗi người biết nhận diện dấu hiệu nguy hiểm, tìm nơi trú ẩn kịp thời và thực hiện đúng các khuyến cáo an toàn. Đặc biệt, trẻ em, người lao động ngoài trời và người dân tại khu vực thường xuyên xảy ra dông lốc cần được phổ biến kiến thức phòng tránh sét một cách thường xuyên, dễ hiểu và thiết thực.

Với phương châm chủ động phòng tránh thiên tai, Quỹ Cộng đồng Phòng tránh Thiên tai khuyến khích mỗi cá nhân, gia đình và cộng đồng nâng cao ý thức theo dõi cảnh báo thời tiết, trang bị kỹ năng ứng phó và chủ động bảo vệ an toàn cho bản thân cũng như những người xung quanh. Một hành động đúng lúc có thể giúp giảm thiểu rủi ro, bảo vệ tính mạng và hạn chế những tổn thất đáng tiếc do sét gây ra.