Ngập lụt do mưa lớn tại Thanh Hóa: 5 cách phòng tránh và ứng phó an toàn

Mưa lớn kéo dài kết hợp với lũ trên sông có thể gây ngập lụt khu dân cư, chia cắt giao thông, ảnh hưởng đến nhà cửa và sản xuất. Trước diễn biến thời tiết phức tạp tại Thanh Hóa, người dân cần chủ động nhận diện khu vực nguy hiểm, chuẩn bị phương án sơ tán và bảo vệ gia đình từ sớm, không chờ đến khi nước dâng mới tìm cách ứng phó.

Mưa lớn gây ngập lụt tại Thanh Hóa: Nguy cơ không thể chủ quan

Mưa lớn kéo dài là một trong những nguyên nhân có thể dẫn đến ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất và chia cắt giao thông. Đáng lo ngại, nhiều tình huống nguy hiểm có thể xuất hiện trong thời gian ngắn, khiến người dân không kịp trở tay nếu chưa có sự chuẩn bị.

Thực tế tại Thanh Hóa ngày 9/11/2026 cho thấy, mưa lớn kết hợp với lũ trên sông đã gây ngập tại nhiều khu dân cư, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và làm gián đoạn giao thông. Tại một số địa bàn, cầu bị sụt lún, nhiều tuyến đường và ngầm tràn bị ngập. Chính quyền địa phương đã phải tổ chức sơ tán các hộ dân sinh sống tại khu vực có nguy cơ mất an toàn.

Những diễn biến này cho thấy, ngập lụt không chỉ gây thiệt hại về nhà cửa, tài sản mà còn trực tiếp đe dọa tính mạng người dân, đặc biệt tại các khu vực ven sông, suối, vùng trũng thấp và địa bàn có nguy cơ sạt lở.

Trong điều kiện mưa lớn kéo dài, người dân không nên chờ đến khi nước tràn vào nhà mới bắt đầu di chuyển. Việc theo dõi cảnh báo, chuẩn bị phương án sơ tán và chủ động bảo vệ tài sản cần được thực hiện ngay khi có thông tin về nguy cơ thiên tai.

5 việc cần làm để phòng tránh ngập lụt do mưa lớn

1. Theo dõi sát thông tin dự báo và cảnh báo thời tiết

Khi có mưa lớn hoặc nguy cơ lũ trên sông, người dân cần thường xuyên cập nhật bản tin dự báo, cảnh báo từ cơ quan khí tượng thủy văn và thông báo của chính quyền địa phương.

Đặc biệt chú ý các cảnh báo về:

• Mưa lớn kéo dài, nguy cơ ngập lụt diện rộng.

• Lũ trên sông, suối và nguy cơ nước dâng nhanh.

• Lũ quét tại khu vực miền núi, ven suối.

• Sạt lở đất tại sườn đồi, taluy và khu vực có địa hình dốc.

• Tình trạng chia cắt giao thông, ngập cầu, đường và ngầm tràn.

Không nên chủ quan khi mưa tạm ngớt hoặc trời có dấu hiệu quang mây, bởi nguy cơ lũ và sạt lở vẫn có thể tiếp diễn. Hãy ưu tiên thông tin chính thức và thực hiện theo hướng dẫn của cơ quan chức năng.

2. Rà soát nơi ở, nhận diện khu vực có nguy cơ ngập lụt và sạt lở

Mỗi gia đình cần xác định những nguy cơ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nơi sinh sống, đặc biệt nếu nhà ở gần sông, suối, vùng trũng thấp, chân taluy hoặc sườn đồi.

Một số dấu hiệu cần cảnh giác gồm:

• Nước sông, suối dâng nhanh hoặc chảy xiết bất thường.

• Xuất hiện vết nứt mới trên tường nhà, nền đất, sườn đồi hoặc taluy.

• Đất đá rơi, cây cối nghiêng đổ hoặc có tiếng động bất thường từ khu vực sườn dốc.

• Nước chảy tràn vào nhà, sân hoặc khu vực sinh sống.

Khi phát hiện dấu hiệu nguy hiểm, cần nhanh chóng thông báo cho chính quyền địa phương và di chuyển đến nơi an toàn theo hướng dẫn. Không tự ý tiếp cận khu vực có nguy cơ để kiểm tra hoặc xử lý.

3. Chuẩn bị sẵn phương án sơ tán trước khi nước dâng

Sơ tán kịp thời là một trong những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ tính mạng khi có nguy cơ ngập lụt, lũ quét hoặc sạt lở đất.

Mỗi gia đình nên chủ động:

• Xác định địa điểm tránh trú an toàn và tuyến đường di chuyển phù hợp.

• Thống nhất cách liên lạc, địa điểm tập trung giữa các thành viên khi bị chia tách.

• Chuẩn bị sẵn giấy tờ quan trọng, thuốc men, nước uống, thực phẩm thiết yếu, đèn pin và điện thoại có pin dự phòng.

• Sắp xếp đồ dùng cần thiết vào túi gọn nhẹ để có thể mang theo khi sơ tán.

• Hướng dẫn trẻ em cách liên lạc và tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp tình huống khẩn cấp.

Đặc biệt, cần quan tâm hỗ trợ trẻ nhỏ, người cao tuổi, người khuyết tật, người bệnh và những hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn. Khi chính quyền có yêu cầu sơ tán, người dân cần chấp hành ngay, không chờ đến khi nước dâng sát nhà mới di chuyển.

4. Chủ động bảo vệ nhà cửa, tài sản và sinh kế

Khi có cảnh báo mưa lớn, người dân nên tranh thủ thời gian trước khi tình hình trở nên nguy hiểm để bảo vệ những tài sản thiết yếu.

Một số việc cần thực hiện:

• Kiểm tra, gia cố mái nhà, cửa ra vào và những vị trí dễ bị hư hỏng.

• Kê cao đồ đạc, thiết bị điện, giấy tờ và tài sản quan trọng khỏi khu vực có nguy cơ ngập.

• Ngắt nguồn điện tại khu vực có nguy cơ bị nước tràn vào, nếu có thể thực hiện an toàn.

• Di chuyển vật nuôi, nông sản, máy móc và dụng cụ sản xuất đến vị trí cao, khô ráo.

• Khơi thông cống rãnh, lối thoát nước quanh nhà khi điều kiện còn an toàn.

Không cố gắng cứu vớt tài sản khi nước đã dâng cao, chảy xiết hoặc khu vực có nguy cơ sạt lở. An toàn tính mạng luôn phải được đặt lên trên tài sản vật chất.

5. Tuyệt đối không đi qua khu vực ngập sâu, nước chảy xiết

Nước lũ có thể che khuất hố sâu, vật cản, miệng cống hoặc những đoạn đường bị sụt lún. Ngay cả khi mực nước không quá cao, dòng chảy mạnh vẫn có thể cuốn trôi người và phương tiện.

Người dân cần ghi nhớ:

• Không cố vượt ngầm tràn, cầu hoặc đường đang bị ngập.

• Không đi qua khu vực đã có biển cảnh báo, rào chắn hoặc lệnh cấm.

• Không đi vào vùng có nguy cơ sạt lở, lũ quét.

• Không vớt củi, đánh bắt cá hoặc di chuyển trên sông, suối khi nước lũ đang lên.

• Không tự ý bơi qua dòng nước lũ hoặc dùng phương tiện không bảo đảm an toàn để di chuyển.

Nếu gặp khu vực ngập, hãy quay lại và tìm tuyến đường an toàn khác. Không đánh giá độ sâu hay sức chảy của nước chỉ bằng quan sát bằng mắt thường.

Những lưu ý quan trọng khi mưa lũ đang diễn biến phức tạp

Khi mưa lớn và ngập lụt xảy ra, người dân cần bình tĩnh, ưu tiên bảo vệ tính mạng và tuân thủ hướng dẫn của lực lượng chức năng.

Nếu nhà ở bắt đầu bị ngập, cần nhanh chóng ngắt điện khi có thể thực hiện an toàn, di chuyển người và vật dụng thiết yếu đến vị trí cao hơn. Tuyệt đối không chạm vào thiết bị điện hoặc dây dẫn đang ngập nước.

Nếu buộc phải sơ tán, hãy mang theo túi đồ đã chuẩn bị, đi theo tuyến đường được hướng dẫn và không tự ý quay lại khu vực nguy hiểm để lấy tài sản.

Sau khi nước rút, cũng không nên vội vàng trở về nhà khi chưa xác định công trình an toàn. Cần đề phòng nền đất yếu, tường nhà nứt, mái có nguy cơ sập, dây điện đứt và nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm. Chỉ sử dụng nguồn nước đã được xác định an toàn và làm sạch, khử khuẩn nhà cửa theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn.

Chủ động phòng tránh từ sớm – giảm thiểu thiệt hại do ngập lụt

Những diễn biến mưa lũ tại Thanh Hóa là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của việc chủ động phòng tránh thiên tai. Khi mưa lớn kéo dài, nguy cơ ngập lụt, lũ quét và sạt lở có thể xuất hiện nhanh chóng, đòi hỏi mỗi người dân phải có kiến thức, phương án và sự chuẩn bị từ trước.

Phòng tránh thiên tai không phải là việc chỉ thực hiện khi có cảnh báo khẩn cấp. Đó là quá trình thường xuyên theo dõi thông tin, nhận diện rủi ro, chuẩn bị vật dụng thiết yếu, bảo vệ nhà cửa và xây dựng phương án sơ tán phù hợp với điều kiện từng gia đình.

Quỹ Cộng đồng Phòng tránh Thiên tai (QPT) luôn hướng tới việc nâng cao nhận thức, thúc đẩy tinh thần chủ động và tăng cường khả năng phòng tránh, giảm nhẹ rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng.

Đừng chờ nước dâng mới tìm cách ứng phó. Hãy chuẩn bị ngay từ hôm nay để bảo vệ bản thân, gia đình và những người xung quanh trước nguy cơ mưa lũ.