5 dấu hiệu cảnh báo lũ quét sắp xảy ra và cách ứng phó an toàn

Lũ quét có thể xảy ra đột ngột sau những trận mưa lớn, đặc biệt tại khu vực miền núi, ven sông, suối và nơi có địa hình dốc. Nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường của thời tiết, mực nước và dòng chảy sẽ giúp người dân chủ động sơ tán, giảm thiểu nguy cơ thiệt hại về người và tài sản.

Lũ quét là một trong những loại hình thiên tai nguy hiểm bởi khả năng hình thành và di chuyển nhanh, thường cuốn theo đất đá, cây cối và nhiều vật cản. Khi xảy ra, dòng lũ có thể tràn qua khu dân cư, đường giao thông, cầu tràn và các khu vực thấp ven sông, suối, khiến người dân không kịp trở tay.

Đáng chú ý, nguy cơ lũ quét không chỉ xuất hiện tại nơi đang có mưa lớn. Mưa kéo dài ở thượng nguồn có thể khiến nước đổ về hạ lưu nhanh chóng, ngay cả khi khu vực người dân sinh sống ít mưa hoặc trời đã tạnh. Vì vậy, việc nhận biết các dấu hiệu cảnh báo sớm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

5 dấu hiệu cảnh báo lũ quét có thể xảy ra rất nhanh

1. Mưa lớn kéo dài, đặc biệt tại khu vực thượng nguồn

Mưa lớn liên tục trong nhiều giờ hoặc nhiều ngày khiến đất đai bão hòa nước, làm gia tăng lượng nước đổ xuống sông, suối và nguy cơ xuất hiện lũ quét. Đặc biệt, tại khu vực miền núi có địa hình dốc, nước mưa tập trung nhanh có thể tạo thành dòng chảy mạnh, cuốn theo đất đá và cây cối.

Người dân cần lưu ý rằng lượng mưa tại nơi mình sinh sống không phản ánh đầy đủ nguy cơ lũ ở khu vực hạ lưu. Nếu thượng nguồn đang có mưa lớn, nước vẫn có thể bất ngờ dâng cao ở phía dưới dù trời tại địa phương đã tạnh ráo.

Khuyến nghị: Theo dõi thường xuyên các bản tin dự báo, cảnh báo mưa lớn và lũ quét. Những hộ dân sống gần sông, suối, khe núi hoặc khu vực trũng thấp cần chủ động chuẩn bị phương án di chuyển khi có cảnh báo nguy hiểm.

2. Mực nước sông, suối dâng cao bất thường

Một trong những dấu hiệu dễ nhận thấy là mực nước sông, suối tăng nhanh trong thời gian ngắn. Nước có thể dâng lên bất thường, vượt khỏi mức thông thường hoặc tràn vào những khu vực ven bờ vốn vẫn khô ráo.

Đặc biệt, nếu mực nước liên tục tăng dù tại địa phương không có mưa lớn, người dân cần cảnh giác với khả năng nước lũ đang đổ về từ thượng nguồn.

Khuyến nghị: Nhanh chóng rời xa bờ sông, suối, khu vực ven khe và vùng trũng thấp. Không đứng gần mép nước để quan sát, đo mực nước hoặc cố gắng di chuyển tài sản khi nước đang dâng.

3. Dòng nước đột ngột chảy xiết, mạnh hơn bình thường

Khi dòng nước ở sông, suối bất ngờ chảy mạnh, tốc độ dòng chảy tăng rõ rệt hoặc xuất hiện xoáy nước bất thường, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo nước lũ đang về.

Dòng nước chảy xiết có khả năng cuốn trôi người, phương tiện và các vật dụng trên đường đi. Những vị trí như cầu tràn, ngầm qua suối, đường ven sông hoặc lối đi thấp rất dễ trở thành khu vực nguy hiểm khi nước dâng.

Khuyến nghị: Tuyệt đối không xuống nước, không cố băng qua suối và không điều khiển phương tiện qua cầu tràn, ngầm khi nước đang chảy xiết hoặc dâng cao. Hãy tìm đường di chuyển khác an toàn hơn và làm theo hướng dẫn của lực lượng chức năng.

4. Nước suối chuyển từ trong sang đục, mang theo bùn đất và cành cây

Sự thay đổi màu sắc của dòng nước cũng là dấu hiệu người dân cần chú ý. Nếu nước đang trong bỗng chuyển sang đục ngầu, có màu nâu đỏ hoặc xuất hiện nhiều bùn đất, cành cây và vật liệu trôi theo dòng, có thể dòng chảy đang cuốn theo đất đá từ khu vực thượng nguồn.

Đây là dấu hiệu đáng lo ngại, nhất là khi đi kèm với mưa lớn kéo dài hoặc mực nước dâng nhanh. Người dân không nên chủ quan cho rằng nước chỉ đục do mưa thông thường.

Khuyến nghị: Không tiếp cận bờ suối để kiểm tra, không xuống khu vực dòng chảy và không cố thu gom những vật dụng bị nước cuốn trôi. Nhanh chóng di chuyển khỏi khu vực có nguy cơ.

5. Xuất hiện tiếng động bất thường từ phía thượng nguồn

Trước hoặc trong khi lũ quét xảy ra, người dân có thể nghe thấy những âm thanh khác thường như tiếng nước gầm lớn, tiếng đá va đập, tiếng cây cối gãy đổ hoặc âm thanh ầm ầm vọng xuống từ phía thượng nguồn.

Những tiếng động này có thể liên quan đến dòng nước lớn đang di chuyển, cuốn theo đất đá và cây cối. Đặc biệt, tại các khu vực miền núi, nơi tầm nhìn bị hạn chế bởi địa hình và thảm thực vật, âm thanh bất thường có thể là tín hiệu cảnh báo quan trọng.

Khuyến nghị: Nếu nghe thấy tiếng động lớn, bất thường từ phía thượng nguồn, hãy nhanh chóng rời khỏi khu vực ven sông, suối, chân taluy và vùng trũng thấp. Không chờ đến khi nhìn thấy dòng lũ mới bắt đầu di chuyển.

Phát hiện dấu hiệu lũ quét: Không chờ đủ 5 dấu hiệu mới sơ tán

Lũ quét có thể hình thành và ập đến trong thời gian rất ngắn. Vì vậy, người dân không nên chờ đợi tất cả các dấu hiệu cùng xuất hiện hoặc chờ có xác nhận trực tiếp mới hành động. Chỉ cần phát hiện một dấu hiệu bất thường đáng lo ngại, đặc biệt khi đang có mưa lớn hoặc có cảnh báo từ cơ quan chức năng, cần chủ động nâng cao cảnh giác và rời khỏi khu vực nguy hiểm.

Để bảo đảm an toàn, người dân cần lưu ý:

• Nhanh chóng di chuyển đến nơi cao ráo, an toàn: Ưu tiên khu vực cao hơn, xa sông suối, khe núi, vùng trũng thấp và đường thoát lũ. Lựa chọn hướng sơ tán theo hướng dẫn của chính quyền địa phương.

• Không cố quay lại lấy tài sản: Khi có nguy cơ lũ quét, tính mạng phải được đặt lên hàng đầu. Không quay lại nhà cửa, ruộng vườn hoặc khu vực nguy hiểm để thu gom đồ đạc.

• Không đi qua dòng nước đang chảy: Không lội qua suối, không đi bộ hoặc lái xe qua đường ngập, cầu tràn, ngầm tràn khi nước dâng hoặc chảy xiết.

• Theo dõi thông tin cảnh báo: Cập nhật thông tin từ cơ quan khí tượng thủy văn, chính quyền địa phương và lực lượng chức năng; tuân thủ yêu cầu sơ tán khi được thông báo.

• Hỗ trợ người cần được ưu tiên: Quan tâm, hỗ trợ trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật và những người gặp khó khăn trong di chuyển để mọi người có thể sơ tán kịp thời.

Lũ quét có thể đến rất nhanh, nhưng sự chủ động nhận biết và hành động sớm sẽ giúp mỗi người có thêm cơ hội bảo vệ bản thân và gia đình. Đừng đánh đổi sự an toàn để chờ thêm một dấu hiệu xác nhận. Hãy ghi nhớ những cảnh báo trên, chia sẻ thông tin đến người thân và đặc biệt lưu ý các gia đình đang sinh sống gần sông, suối, khe núi hoặc khu vực có nguy cơ lũ quét.