Mất điện 7 ngày: Cách dự trữ nước sạch và bảo quản thực phẩm an toàn

Mưa lũ, bão lớn có thể gây chia cắt giao thông, mất điện kéo dài, khiến việc tiếp cận nước sạch và thực phẩm trở nên khó khăn. Chủ động dự trữ nước uống, lựa chọn thực phẩm phù hợp và nắm rõ cách bảo quản khi mất điện sẽ giúp mỗi gia đình duy trì sinh hoạt thiết yếu, hạn chế nguy cơ mất an toàn thực phẩm trong tình huống khẩn cấp.

Vì sao cần chuẩn bị nước sạch và thực phẩm khi mất điện kéo dài?

Sau các đợt mưa lũ hoặc thiên tai nghiêm trọng, tình trạng mất điện, gián đoạn nguồn cung và giao thông bị chia cắt có thể kéo dài. Khi đó, những nhu cầu thiết yếu như nước uống, nấu ăn và bảo quản thực phẩm có nguy cơ bị ảnh hưởng.

Đặc biệt, mất điện khiến tủ lạnh, tủ đông không thể duy trì nhiệt độ bảo quản như bình thường. Nếu không có phương án dự phòng, thực phẩm tươi sống, sữa và thức ăn đã chế biến có thể nhanh chóng mất an toàn. Trong khi đó, nước sinh hoạt cũng có nguy cơ bị nhiễm bẩn do ngập lụt, hư hỏng đường ống hoặc gián đoạn hệ thống cấp nước.

Vì vậy, mỗi gia đình nên xây dựng phương án dự trữ thiết yếu trong ít nhất 7 ngày, tùy theo điều kiện và mức độ rủi ro tại nơi sinh sống. Đây là khoảng thời gian tham khảo để chuẩn bị, không phải cam kết rằng mọi tình huống khẩn cấp sẽ được giải quyết trong vòng 7 ngày.

4 nguyên tắc dự trữ nước sạch và bảo quản thực phẩm khi mất điện

1. Dự trữ đủ nước sạch cho nhu cầu thiết yếu

Nước sạch là ưu tiên hàng đầu khi chuẩn bị ứng phó với thiên tai và mất điện kéo dài. Mỗi gia đình cần tính toán lượng nước cần thiết dựa trên số thành viên, thời gian dự trữ và điều kiện sinh hoạt thực tế.

Một mức tham khảo thường được sử dụng là khoảng 3,8 lít nước/người/ngày cho nhu cầu uống và sinh hoạt thiết yếu. Với kế hoạch dự trữ trong 7 ngày, lượng nước cần chuẩn bị tương ứng khoảng 27 lít/người.

Lượng nước thực tế cần thiết có thể cao hơn tùy điều kiện thời tiết, tình trạng sức khỏe, nhu cầu vệ sinh và khả năng tiếp cận nguồn nước bổ sung.

Để bảo đảm an toàn, nên lưu ý:

• Ưu tiên nước đóng chai còn nguyên niêm phong hoặc nước sạch được trữ trong bình, can chuyên dụng an toàn cho thực phẩm.

• Vệ sinh sạch dụng cụ chứa trước khi sử dụng, đậy kín và đặt ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp.

• Phân chia nước theo mục đích sử dụng để dễ kiểm soát lượng dự trữ.

• Kiểm tra định kỳ tình trạng bao bì, dụng cụ chứa và chất lượng nước; thay thế nước dự trữ theo hướng dẫn phù hợp.

Đặc biệt, tuyệt đối không uống trực tiếp nước lũ hoặc nguồn nước chưa được xác định an toàn. Đun sôi có thể tiêu diệt nhiều loại vi sinh vật gây bệnh nhưng không loại bỏ được các hóa chất độc hại, kim loại nặng hoặc những chất ô nhiễm khác có thể tồn tại trong nước. Nếu nguồn nước bị nghi ngờ nhiễm hóa chất, cần sử dụng nguồn nước an toàn khác theo hướng dẫn của cơ quan chức năng.

2. Ưu tiên thực phẩm không cần bảo quản lạnh

Khi mất điện kéo dài, những loại thực phẩm không cần tủ lạnh sẽ giúp gia đình chủ động hơn trong việc duy trì bữa ăn. Nên lựa chọn thực phẩm có thời hạn sử dụng phù hợp, dễ bảo quản, dễ chế biến và cung cấp năng lượng cần thiết.

Một số nhóm thực phẩm có thể chuẩn bị:

• Thực phẩm khô: Lương khô, bánh quy, mì ăn liền, ngũ cốc, các loại hạt, trái cây sấy.

• Thực phẩm đóng hộp: Cá hộp, thịt hộp, rau củ đóng hộp và các sản phẩm có bao bì nguyên vẹn, còn hạn sử dụng.

• Thực phẩm đóng gói kín: Một số loại bánh, đồ ăn chế biến sẵn có thể bảo quản ở nhiệt độ thường theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

• Thực phẩm bổ sung dinh dưỡng: Các sản phẩm phù hợp với trẻ em, người cao tuổi hoặc người có chế độ ăn đặc biệt.

Khi dự trữ, cần kiểm tra hạn sử dụng, tình trạng bao bì và hướng dẫn bảo quản. Thực phẩm nên được đặt trong hộp hoặc tủ kín, kê cao khỏi sàn, tránh nơi ẩm thấp và khu vực có nguy cơ ngập nước, đồng thời phòng tránh chuột, gián và côn trùng.

Một lưu ý quan trọng là không nên chỉ dự trữ gạo, mì khô hoặc những loại thực phẩm cần nhiều nước và nhiên liệu để chế biến. Khi mất điện, nguồn nước và điều kiện nấu nướng có thể bị hạn chế. Vì vậy, hãy chuẩn bị thêm thực phẩm có thể sử dụng ngay, đồng thời tính toán lượng nước sạch và phương án chế biến an toàn.

3. Hạn chế mở tủ lạnh, tủ đông khi mất điện

Khi mất điện, việc mở cửa tủ lạnh thường xuyên khiến hơi lạnh thoát ra ngoài, làm thực phẩm nhanh tăng nhiệt độ và giảm thời gian bảo quản an toàn.

Theo hướng dẫn an toàn thực phẩm phổ biến, nếu cửa tủ luôn đóng kín:

• Tủ lạnh có thể duy trì nhiệt độ bảo quản an toàn trong khoảng 4 giờ.

• Tủ đông đầy có thể giữ lạnh khoảng 48 giờ.

• Tủ đông chỉ đầy một nửa có thể giữ lạnh khoảng 24 giờ.

Đây là các mốc thời gian tham khảo trong điều kiện tủ được đóng kín; thời gian thực tế còn phụ thuộc vào loại tủ, nhiệt độ môi trường và lượng thực phẩm bên trong.

Để hạn chế nguy cơ thực phẩm bị hư hỏng, gia đình nên:

• Hạn chế tối đa việc mở cửa tủ lạnh, tủ đông trong thời gian mất điện.

• Sắp xếp thực phẩm hợp lý, ưu tiên sử dụng những loại dễ hỏng trước khi xảy ra sự cố nếu có cảnh báo mất điện.

• Nếu có điều kiện, sử dụng thùng giữ lạnh và đá lạnh để bảo quản thực phẩm, đồng thời theo dõi nhiệt độ bằng nhiệt kế phù hợp.

• Không sử dụng thực phẩm dễ hỏng như thịt, cá, sữa và thức ăn thừa nếu đã ở trên 4°C quá 2 giờ; trong điều kiện nhiệt độ môi trường trên 32°C, thời gian này giảm xuống còn 1 giờ.

Không nếm thử thực phẩm để kiểm tra độ an toàn. Thực phẩm có thể chứa vi khuẩn gây bệnh dù mùi, màu sắc và hương vị chưa có dấu hiệu bất thường. Khi không xác định được thời gian hoặc điều kiện bảo quản, lựa chọn an toàn là loại bỏ thực phẩm có nguy cơ.

4. Bảo vệ thực phẩm khỏi nước lũ và nguồn ô nhiễm

Trong các đợt mưa lũ, nước ngập có thể mang theo bùn đất, rác thải, vi sinh vật và nhiều chất ô nhiễm khác. Thực phẩm tiếp xúc với nước lũ có nguy cơ mất an toàn, kể cả khi bao bì bên ngoài chưa có dấu hiệu hư hỏng rõ ràng.

Để bảo vệ nguồn thực phẩm dự trữ, cần thực hiện một số biện pháp:

• Kê cao thực phẩm khỏi mặt sàn, ưu tiên đặt tại khu vực khô ráo, ít có nguy cơ ngập nước.

• Bảo quản trong hộp kín hoặc tủ có khả năng hạn chế nước và côn trùng xâm nhập.

• Không sử dụng thực phẩm đã tiếp xúc trực tiếp với nước lũ.

• Loại bỏ đồ hộp bị phồng, rò rỉ, thủng, biến dạng hoặc có dấu hiệu hư hỏng.

• Không sử dụng thực phẩm có bao bì bị ngấm nước, rách hoặc mất khả năng bảo vệ sản phẩm.

Ngay cả khi nước lũ đã rút, người dân cũng không nên chủ quan sử dụng lại thực phẩm từng bị ngập. Việc làm sạch bên ngoài hoặc nấu chín không bảo đảm loại bỏ được mọi nguy cơ ô nhiễm.

Lập kế hoạch dự trữ 7 ngày: Những việc gia đình nên làm ngay

Để tránh lúng túng khi thiên tai xảy ra, mỗi gia đình nên chủ động xây dựng danh sách dự trữ và kiểm tra định kỳ. Có thể bắt đầu từ những việc đơn giản sau:

Về nước sạch:

• Tính lượng nước cần thiết theo số thành viên và thời gian dự trữ.

• Chuẩn bị nước đóng chai hoặc dụng cụ chứa nước chuyên dụng.

• Bố trí nơi lưu trữ khô ráo, an toàn, tránh nguy cơ ngập lụt.

Về thực phẩm:

• Lựa chọn thực phẩm khô, đồ hộp và các loại thực phẩm có thể sử dụng ngay.

• Kiểm tra hạn sử dụng, tình trạng bao bì và điều kiện bảo quản.

• Chuẩn bị thực phẩm phù hợp với trẻ nhỏ, người cao tuổi và thành viên có chế độ ăn riêng.

Về phương án bảo quản:

• Xác định cách sử dụng thực phẩm trong tủ lạnh khi mất điện.

• Chuẩn bị thùng giữ lạnh, đá lạnh nếu có điều kiện.

• Hạn chế mở tủ lạnh, tủ đông khi không có điện.

• Xây dựng phương án thay thế nếu nguồn nước hoặc điều kiện nấu nướng bị gián đoạn.

Về an toàn khi thiên tai xảy ra:

• Theo dõi thông tin dự báo, cảnh báo từ cơ quan chức năng.

• Đặt nước và thực phẩm dự trữ ở vị trí dễ tiếp cận nhưng an toàn trước nguy cơ ngập.

• Không cố ở lại nhà chỉ để bảo vệ tài sản hoặc thực phẩm khi có yêu cầu sơ tán.

• Tuân thủ hướng dẫn của chính quyền địa phương trong quá trình di chuyển và ứng phó.

Chủ động dự trữ hôm nay, vững vàng hơn trước thiên tai ngày mai

Mất điện kéo dài sau mưa lũ không chỉ gây bất tiện trong sinh hoạt mà còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe nếu gia đình thiếu nước sạch và sử dụng thực phẩm không an toàn. Vì vậy, chuẩn bị nguồn nước, thực phẩm thiết yếu và phương án bảo quản từ sớm là một phần quan trọng trong kế hoạch phòng tránh, giảm nhẹ rủi ro thiên tai của mỗi hộ gia đình.

Không cần đợi đến khi có cảnh báo khẩn cấp mới bắt đầu tích trữ. Hãy kiểm tra lượng nước sạch, thực phẩm, hạn sử dụng và điều kiện bảo quản ngay hôm nay. Đồng thời, chia sẻ những kiến thức cần thiết với người thân, hàng xóm, đặc biệt là các gia đình có trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc sinh sống tại khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa lũ.

Chủ động chuẩn bị trước một bước sẽ giúp mỗi gia đình có thêm khả năng tự bảo vệ, duy trì những nhu cầu thiết yếu và giảm bớt khó khăn khi thiên tai gây gián đoạn cuộc sống.