7 nguyên tắc hoạt động của Quỹ Cộng đồng Phòng tránh Thiên tai

Chủ động phòng tránh, sử dụng hiệu quả nguồn lực, minh bạch trong hoạt động và không ngừng đổi mới là những định hướng xuyên suốt của Quỹ Cộng đồng Phòng tránh Thiên tai (QPT). Với 7 nguyên tắc cốt lõi, QPT hướng tới chuyển hóa sự chung tay của cộng đồng thành những giải pháp thiết thực, góp phần nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai.

Một cộng đồng an toàn trước thiên tai không chỉ cần sự hỗ trợ kịp thời khi khó khăn xảy ra, mà còn cần những giải pháp được chuẩn bị từ sớm, phù hợp với điều kiện thực tế và có khả năng phát huy giá trị lâu dài. Để hướng tới mục tiêu đó, Quỹ Cộng đồng Phòng tránh Thiên tai xây dựng hoạt động dựa trên 7 nguyên tắc cốt lõi: Chủ động phòng tránh; Đa năng – Đa mục đích; Minh bạch; Hợp tác và Kết nối; Kế hoạch và Nhân rộng; Kỷ luật và Tận tâm; Sáng tạo không ngừng.

Mỗi nguyên tắc thể hiện một khía cạnh trong cách QPT tiếp cận công tác phòng, chống thiên tai, từ lựa chọn giải pháp, kết nối nguồn lực đến tổ chức triển khai và hướng tới hiệu quả bền vững cho cộng đồng.

1. Chủ động phòng tránh: Lấy phòng ngừa làm trọng tâm

Thiên tai có thể diễn biến bất ngờ, gây thiệt hại lớn về người và tài sản. Vì vậy, bên cạnh hỗ trợ khắc phục hậu quả, việc chủ động phòng ngừa, chuẩn bị phương án ứng phó và nâng cao năng lực tại chỗ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

QPT hướng tới các giải pháp giúp người dân và cộng đồng tăng khả năng nhận biết rủi ro, chuẩn bị trước các tình huống nguy hiểm và chủ động bảo vệ mình khi thiên tai xảy ra. Những hoạt động như hỗ trợ hệ thống cảnh báo, xây dựng công trình cộng đồng an toàn và nâng cao năng lực ứng phó tại cơ sở là những hướng tiếp cận gắn với nguyên tắc này.

Mục tiêu không chỉ là giảm thiểu thiệt hại trước mắt, mà còn góp phần giúp cộng đồng từng bước nâng cao khả năng tự ứng phó trước những rủi ro thiên tai.

2. Đa năng – Đa mục đích: Phát huy giá trị lâu dài của công trình

Nguồn lực dành cho phòng, chống thiên tai cần được sử dụng hiệu quả, đồng thời đáp ứng những nhu cầu thiết thực của người dân trong điều kiện bình thường.

Theo định hướng đa năng – đa mục đích, các công trình cộng đồng được khuyến khích kết hợp công năng phục vụ đời sống hằng ngày với chức năng hỗ trợ người dân khi thiên tai xảy ra. Chẳng hạn, trường học, trạm y tế hoặc nhà sinh hoạt cộng đồng có thể được thiết kế, xây dựng phù hợp để vừa phục vụ nhu cầu dân sinh, vừa trở thành nơi tránh trú an toàn khi có tình huống khẩn cấp.

Cách tiếp cận này giúp công trình phát huy giá trị thường xuyên, thay vì chỉ được sử dụng trong những thời điểm thiên tai. Đồng thời, việc xác định nhu cầu thực tế và điều kiện địa phương ngay từ đầu cũng góp phần nâng cao tính phù hợp, hiệu quả của nguồn lực đầu tư.

3. Minh bạch: Gìn giữ niềm tin bằng trách nhiệm và sự rõ ràng

Đối với một quỹ hoạt động dựa trên sự chung tay của cộng đồng, niềm tin là nền tảng quan trọng để kết nối và duy trì các nguồn lực xã hội.

QPT coi minh bạch là nguyên tắc cần được đề cao trong quá trình huy động, quản lý và sử dụng nguồn lực. Thông tin rõ ràng, việc quản lý tài chính có trách nhiệm và sự công khai phù hợp giúp các nhà tài trợ, đối tác và cộng đồng có cơ sở theo dõi hoạt động, hiểu được mục tiêu hỗ trợ cũng như giá trị mà các chương trình hướng tới.

Minh bạch không chỉ là yêu cầu trong quản lý, mà còn thể hiện trách nhiệm của tổ chức đối với những nguồn lực được tin tưởng giao phó. Đây cũng là cơ sở để QPT tiếp tục củng cố mối quan hệ hợp tác, duy trì sự đồng hành của các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân và cộng đồng.

4. Hợp tác và Kết nối: Chung sức tạo nên giá trị lớn hơn

Công tác phòng, chống thiên tai đòi hỏi sự tham gia của nhiều bên, từ chính quyền địa phương, cơ quan chuyên môn đến doanh nghiệp, tổ chức xã hội, nhà tài trợ và người dân.

QPT phát huy vai trò kết nối để đưa các nguồn lực, kinh nghiệm và sự hỗ trợ đến gần hơn với những cộng đồng có nhu cầu. Mỗi bên có thế mạnh riêng; khi được kết nối và phối hợp phù hợp, những đóng góp riêng lẻ có thể bổ trợ cho nhau, tạo điều kiện triển khai các chương trình thiết thực hơn.

Sự hợp tác cũng giúp các hoạt động hỗ trợ bám sát điều kiện địa phương, gắn với nhu cầu thực tế và tăng khả năng phối hợp trong quá trình thực hiện. Qua đó, tinh thần sẻ chia được chuyển hóa thành những hành động cụ thể vì sự an toàn của cộng đồng trước thiên tai.

5. Kế hoạch và Nhân rộng: Từ giải pháp phù hợp đến giá trị lan tỏa

Một chương trình phòng, chống thiên tai muốn tạo ra tác động lâu dài cần được chuẩn bị có kế hoạch, xác định rõ nhu cầu, mục tiêu và điều kiện triển khai.

QPT hướng tới việc xây dựng các giải pháp phù hợp với từng địa phương, đồng thời quan tâm đến khả năng duy trì và mở rộng những mô hình phát huy hiệu quả. Việc lập kế hoạch giúp các bên chủ động về nguồn lực, phối hợp thực hiện và theo dõi tiến độ; còn định hướng nhân rộng tạo cơ hội để những cách làm phù hợp tiếp tục được áp dụng tại các cộng đồng có điều kiện tương đồng.

Tuy nhiên, nhân rộng không đồng nghĩa với áp dụng một mô hình giống nhau ở mọi nơi. Mỗi địa phương có đặc điểm địa hình, loại hình thiên tai và nhu cầu khác nhau, vì vậy giải pháp cần được xem xét, điều chỉnh để bảo đảm tính phù hợp và khả năng phát huy giá trị trong thực tế.

6. Kỷ luật và Tận tâm: Đặt trách nhiệm với cộng đồng lên hàng đầu

Phòng, chống thiên tai là lĩnh vực đòi hỏi sự nghiêm túc, trách nhiệm và phối hợp chặt chẽ. Những sai sót trong quá trình triển khai có thể ảnh hưởng đến tiến độ hỗ trợ cũng như hiệu quả của các giải pháp dành cho người dân.

Vì vậy, QPT đề cao việc tuân thủ pháp luật, thực hiện đúng kế hoạch và trách nhiệm trong từng khâu công việc. Kỷ luật giúp hoạt động được tổ chức có nguyên tắc, rõ trách nhiệm; sự tận tâm giúp các chương trình luôn hướng đến nhu cầu thiết thực của cộng đồng.

Hai yếu tố này cần song hành trong quá trình triển khai: bảo đảm công việc được thực hiện nghiêm túc, đồng thời duy trì sự quan tâm đến điều kiện sống, những khó khăn và khả năng ứng phó của người dân tại từng địa phương.

7. Sáng tạo không ngừng: Tìm kiếm giải pháp phù hợp trước những thách thức mới

Các rủi ro thiên tai luôn đặt ra yêu cầu thích ứng với điều kiện thực tế và những thách thức ngày càng đa dạng. Những cách làm từng phù hợp ở một thời điểm có thể cần được điều chỉnh để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của cộng đồng.

Nguyên tắc sáng tạo không ngừng khuyến khích QPT tìm kiếm phương thức triển khai, cách kết nối nguồn lực và giải pháp hỗ trợ phù hợp hơn. Sự sáng tạo không nhất thiết phải bắt đầu từ những công nghệ phức tạp hay mô hình quy mô lớn; đôi khi, đó là việc cải tiến cách tổ chức, nâng cao khả năng tiếp cận thông tin hoặc điều chỉnh giải pháp để phù hợp hơn với điều kiện tại địa phương.

Điều quan trọng là mọi đổi mới cần hướng tới hiệu quả thực tế, khả năng áp dụng và lợi ích của người dân. Qua đó, QPT có thể từng bước nâng cao chất lượng hoạt động, đáp ứng tốt hơn yêu cầu chủ động phòng tránh thiên tai.

Bảy nguyên tắc, một cam kết vì cộng đồng an toàn trước thiên tai

Bảy nguyên tắc hoạt động không tồn tại riêng lẻ, mà bổ trợ cho nhau trong hành trình thực hiện sứ mệnh của QPT. Chủ động phòng tránh xác định trọng tâm; đa năng – đa mục đích hướng tới hiệu quả sử dụng nguồn lực; minh bạch tạo nền tảng niềm tin; hợp tác và kết nối phát huy sức mạnh chung; kế hoạch và nhân rộng thúc đẩy khả năng lan tỏa; kỷ luật và tận tâm bảo đảm trách nhiệm; sáng tạo không ngừng mở ra những cách làm phù hợp hơn.

Từ những nguyên tắc đó, QPT hướng tới một mục tiêu xuyên suốt: kết nối nguồn lực xã hội, đồng hành cùng chính quyền và người dân triển khai các giải pháp thiết thực, góp phần giảm nhẹ rủi ro và nâng cao năng lực ứng phó với thiên tai tại cộng đồng.