Sơ cứu nhanh người bị SỐC NHIỆT (Say nắng) giữa mùa hè

Trong những ngày hè oi bức, tình trạng sốc nhiệt (hay say nắng) có thể xảy ra bất ngờ với bất kỳ ai, đặc biệt là những người làm việc ngoài trời, vận động viên hoặc người cao tuổi, trẻ nhỏ. Sốc nhiệt là một dạng cấp cứu y tế tối khẩn cấp; nếu không được nhận biết và sơ cứu kịp thời, bệnh nhân có thể đối mặt với tổn thương cơ quan nội tạng vĩnh viễn hoặc nguy hiểm đến tính mạng.

Sốc nhiệt là gì?

Sốc nhiệt xảy ra khi cơ thể bị quá nóng và không còn khả năng tự làm mát hiệu quả. Đây là dạng nghiêm trọng nhất trong các bệnh lý do nắng nóng và cần được cấp cứu ngay.

Một số dấu hiệu cảnh báo có thể bao gồm:

• Thân nhiệt tăng rất cao.
• Da nóng, đỏ; có thể khô hoặc vẫn ra nhiều mồ hôi.
• Đau đầu, chóng mặt, buồn nôn.
• Người yếu, mệt lả.
• Lú lẫn, nói năng bất thường, mất phương hướng.
• Co giật hoặc mất ý thức.

Đặc biệt, khi người bị nắng nóng có biểu hiện thay đổi ý thức, lú lẫn hoặc mất ý thức, cần nghĩ đến sốc nhiệt và xử trí như một cấp cứu.

4 bước sơ cứu cần nhớ

Bước 1: Đưa người bệnh ra khỏi nơi nóng

Ngay lập tức đưa người bị sốc nhiệt vào khu vực râm mát, thoáng khí hoặc có điều hòa.

Cho người bệnh nằm nghỉ, nới lỏng hoặc cởi bớt quần áo không cần thiết để cơ thể dễ tỏa nhiệt.

Bước 2: Làm mát cơ thể ngay lập tức

Làm mát là ưu tiên hàng đầu khi xử trí sốc nhiệt.

Có thể sử dụng các biện pháp làm mát nhanh như:

• Chườm hoặc đặt khăn mát lên cơ thể.
• Làm mát bằng nước.
• Dùng quạt để tăng lưu thông không khí.
• Nếu có điều kiện, đưa người bệnh vào phòng có điều hòa.

Mục tiêu là hạ nhiệt cơ thể càng sớm càng tốt, đồng thời tiếp tục làm mát trong khi chờ hỗ trợ y tế.

Bước 3: Gọi cấp cứu nếu có dấu hiệu sốc nhiệt

Sốc nhiệt có thể nhanh chóng gây tổn thương não, tim, thận, gan và các cơ quan khác. Đây là tình trạng có thể đe dọa tính mạng nếu điều trị chậm trễ.

Vì vậy, nếu người bệnh có biểu hiện lú lẫn, co giật, mất ý thức hoặc thân nhiệt rất cao, hãy gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.

Trong thời gian chờ nhân viên y tế, tiếp tục làm mát cơ thể.

Bước 4: Không ép người bệnh uống nước khi đã rối loạn ý thức

Nếu người bệnh lú lẫn, co giật, mất ý thức hoặc không thể tự uống, không cố cho uống nước hay bất kỳ loại đồ uống nào vì có nguy cơ sặc.

Nếu người bệnh còn tỉnh táo và có thể uống an toàn, việc bổ sung nước có thể được cân nhắc trong các tình trạng nhẹ hơn do nóng; tuy nhiên, đừng để việc cho uống nước làm chậm việc gọi cấp cứu khi nghi ngờ sốc nhiệt.

Đừng nhầm kiệt sức vì nóng với sốc nhiệt

Trước khi tiến triển thành sốc nhiệt, cơ thể có thể xuất hiện các dấu hiệu của bệnh do nóng như vã mồ hôi nhiều, đau đầu, chóng mặt, yếu, buồn nôn hoặc chuột rút.

Điều quan trọng là phải theo dõi diễn biến.

Nếu người bệnh không cải thiện sau khi được đưa ra khỏi môi trường nóng và làm mát, hoặc xuất hiện thay đổi ý thức, cần coi đây là tình huống khẩn cấp và tìm kiếm trợ giúp y tế ngay.

Chủ động phòng sốc nhiệt trong những ngày nắng nóng

Phòng ngừa luôn tốt hơn xử trí. Khi phải làm việc hoặc hoạt động ngoài trời trong thời tiết nóng:

• Hạn chế hoạt động ngoài trời vào thời điểm nắng nóng gay gắt.
• Uống đủ nước, không đợi đến khi quá khát mới uống.
• Mặc quần áo nhẹ, rộng, thoáng.
• Nghỉ giải lao thường xuyên tại nơi râm mát.
• Chủ động theo dõi sức khỏe của người làm việc cùng, đặc biệt khi phải lao động ngoài trời trong thời gian dài.
• Không để trẻ em hoặc người dễ bị tổn thương trong không gian nóng, bí.

Quỹ Cộng đồng Phòng tránh Thiên tai (QPT) khuyến cáo: Trong những ngày nắng nóng, mỗi người cần chủ động nhận biết dấu hiệu bất thường của cơ thể và hỗ trợ người xung quanh khi cần thiết. Với sốc nhiệt, phát hiện sớm – làm mát ngay – gọi hỗ trợ y tế kịp thời có thể tạo ra sự khác biệt quan trọng.

Lưu ý: Nội dung nhằm cung cấp kiến thức sơ cứu và phòng tránh cơ bản, không thay thế chẩn đoán hoặc hướng dẫn trực tiếp của nhân viên y tế.