BỆNH SAU LŨ: 5 NGUY CƠ SỨC KHỎE CẦN CẢNH GIÁC SAU KHI NƯỚC RÚT

Nước lũ rút không có nghĩa là mọi nguy hiểm đã qua. Sau thiên tai, nguồn nước, thực phẩm và môi trường sống có thể bị ô nhiễm, trong khi nước đọng tạo điều kiện cho muỗi và các tác nhân truyền bệnh phát triển. Đây là thời điểm người dân cần đặc biệt chú ý đến vệ sinh, nguồn nước và sức khỏe, nhất là trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), lũ lụt có thể làm gia tăng nguy cơ các bệnh lây truyền qua nước, thực phẩm và côn trùng; trong đó các vấn đề như tiêu chảy, nhiễm khuẩn, sốt xuất huyết có thể trở thành mối lo sau thiên tai.

Vì sao bệnh dễ phát sinh sau lũ?

Nước lũ có thể cuốn theo bùn đất, chất thải, nước thải và các nguồn ô nhiễm khác, làm ảnh hưởng đến giếng nước, đường ống và nguồn nước sinh hoạt. Khi hệ thống cấp nước, vệ sinh và xử lý chất thải bị gián đoạn, nguy cơ các bệnh liên quan đến nước và vệ sinh có thể tăng lên.

Bên cạnh đó, sau khi nước rút thường để lại nhiều vũng nước đọng. Đây là môi trường thuận lợi cho muỗi sinh sản, làm tăng nguy cơ các bệnh do muỗi truyền như sốt xuất huyết. Rác thải, bùn đất và đồ dùng bị ngâm nước cũng khiến việc vệ sinh nhà cửa sau lũ trở thành một nhiệm vụ quan trọng để bảo vệ sức khỏe.

Ăn chín, uống nước an toàn – bước bảo vệ đầu tiên

Sau lũ, không sử dụng nước chưa được xác định là an toàn để uống, nấu ăn hoặc đánh răng. WHO khuyến cáo nước dùng cho ăn uống cần được đun sôi hoặc xử lý phù hợp; nếu có điều kiện, nước đóng chai còn nguyên niêm phong là một lựa chọn an toàn.

Đối với thực phẩm, cần loại bỏ những thực phẩm đã tiếp xúc trực tiếp với nước lũ, kể cả khi nhìn bằng mắt thường vẫn còn nguyên vẹn. Thức ăn có dấu hiệu ôi thiu, biến đổi hoặc không được bảo quản đúng cách trong thời gian mất điện cũng không nên tiếp tục sử dụng.

Nguyên tắc đơn giản cần ghi nhớ là: ăn chín, uống nước an toàn và giữ vệ sinh tay trước khi chế biến, ăn uống.

Xử lý nước sinh hoạt đúng cách

Trong trường hợp nguồn nước bị ảnh hưởng bởi ngập lụt, người dân cần ưu tiên sử dụng nguồn nước sạch hoặc nước đóng chai. Khi phải xử lý nguồn nước tại hộ gia đình, cần thực hiện đúng hướng dẫn của cơ quan y tế địa phương.

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, nước đục có thể được làm trong bằng phèn chua với liều lượng 1g phèn chua cho 20 lít nước, khuấy đều và chờ khoảng 30 phút để cặn lắng xuống trước khi gạn lấy phần nước trong. Sau đó, nước cần được khử trùng bằng hóa chất theo đúng hướng dẫn về liều lượng và cách sử dụng.

Điều quan trọng là làm trong nước không đồng nghĩa với nước đã an toàn để uống. Nước sau khi làm trong vẫn cần được khử trùng phù hợp và đun sôi nếu sử dụng cho ăn uống.

Với Cloramin B hoặc các sản phẩm khử trùng nước khác, không nên tự ước lượng liều lượng. Hãy sử dụng đúng loại, đúng liều theo hướng dẫn trên sản phẩm hoặc hướng dẫn của cơ quan y tế địa phương.

Dọn sạch nhà cửa, xử lý nước đọng sau khi nước rút

Ngay khi điều kiện cho phép và khu vực được xác nhận an toàn, cần tiến hành vệ sinh nhà cửa, sân vườn và những khu vực từng bị ngập. Khi dọn dẹp, nên sử dụng các phương tiện bảo hộ phù hợp như găng tay, ủng và khẩu trang; hạn chế để trẻ nhỏ tiếp xúc với bùn đất và khu vực còn ô nhiễm sau lũ. WHO khuyến cáo cần đặc biệt chú ý đến an toàn khi trở lại và vệ sinh nhà sau ngập.

Những vật dụng không thể làm sạch hoặc đã bị nước lũ làm ô nhiễm nghiêm trọng cần được loại bỏ phù hợp. Các bề mặt trong nhà nên được làm sạch và khử khuẩn theo hướng dẫn y tế.

Đồng thời, hãy kiểm tra và loại bỏ các vật chứa nước đọng quanh nhà như chai lọ, lốp xe, hộp đựng, vỏ dừa hoặc các vật dụng có khả năng giữ nước. Đây là những nơi muỗi có thể sinh sản. Việc đậy kín dụng cụ chứa nước, loại bỏ nơi nước đọng và hạn chế muỗi đốt là những biện pháp quan trọng để giảm nguy cơ sốt xuất huyết.

Đừng chủ quan với những dấu hiệu bất thường

Sau lũ, nếu xuất hiện tiêu chảy nhiều, nôn ói, đau bụng, sốt cao, đau đầu nhiều, chóng mặt, ho hoặc các triệu chứng bất thường khác, người dân nên liên hệ cơ sở y tế để được tư vấn và thăm khám, đặc biệt khi triệu chứng nghiêm trọng hoặc kéo dài. WHO khuyến cáo cần tìm kiếm hỗ trợ y tế khi có các triệu chứng như sốt cao, tiêu chảy hoặc nôn nhiều sau khi tiếp xúc với môi trường ngập lụt.

Các vết thương hở cũng cần được làm sạch và theo dõi cẩn thận vì có thể bị nhiễm bẩn khi tiếp xúc với nước lũ hoặc bùn đất.

Nước rút là lúc không thể chủ quan

Thiên tai có thể kết thúc trên bản tin, nhưng những nguy cơ về nước sạch, vệ sinh môi trường và dịch bệnh có thể còn kéo dài sau đó. Chủ động xử lý nguồn nước, giữ vệ sinh thực phẩm, dọn sạch môi trường và loại bỏ nơi muỗi sinh sản chính là những việc thiết thực mỗi gia đình có thể làm để bảo vệ sức khỏe sau lũ.

Phòng tránh thiên tai không chỉ là chuẩn bị trước khi bão, lũ xảy ra, mà còn là chủ động bảo vệ sức khỏe và môi trường trong giai đoạn phục hồi sau thiên tai. Bởi khi nước rút, một cuộc chiến khác mới bắt đầu: khôi phục cuộc sống an toàn và ngăn ngừa những mối nguy bệnh tật âm thầm phía sau.