BỊ CÔ LẬP TRONG LŨ QUÉT, SẠT LỞ ĐẤT: 5 VIỆC CẦN LÀM ĐỂ GIỮ AN TOÀN

Lũ quét và sạt lở đất có thể xảy ra rất nhanh sau những trận mưa lớn, làm đường giao thông bị chia cắt, mất điện, gián đoạn liên lạc và khiến các gia đình bị cô lập trong thời gian dài. Trong tình huống này, bình tĩnh, tìm vị trí an toàn và duy trì liên lạc với lực lượng cứu hộ là những việc quan trọng nhất.

Không nên chủ quan cho rằng có thể tự di chuyển ra ngoài khi nước đang chảy xiết hoặc khu vực xung quanh có nguy cơ sạt lở tiếp diễn. Các hướng dẫn an toàn về lũ lụt đều khuyến cáo người dân tránh đi bộ hoặc lái xe qua vùng nước lũ, đồng thời di chuyển lên vị trí cao và làm theo hướng dẫn của lực lượng chức năng.

1. Di chuyển đến vị trí cao, an toàn

Khi nhận thấy nước dâng nhanh hoặc khu vực có dấu hiệu sạt lở, trước hết cần đưa các thành viên trong gia đình, đặc biệt là trẻ nhỏ, người cao tuổi và người gặp khó khăn trong di chuyển, đến vị trí an toàn.

Nếu đang ở trong nhà, có thể di chuyển lên tầng cao hơn. Nếu ở ngoài trời, cần tìm khu vực cao, chắc chắn và tránh xa chân dốc, taluy, khe suối, lòng sông và những nơi có dấu hiệu đất đá đang dịch chuyển.

Tuy nhiên, không nên tự ý trèo vào một căn gác kín hoặc vị trí có thể bị nước bao vây. Nếu tòa nhà không còn an toàn, hãy tìm phương án di chuyển đến nơi trú ẩn phù hợp theo hướng dẫn của chính quyền và lực lượng cứu hộ. FEMA khuyến cáo người bị mắc kẹt trong công trình nên lên tầng cao nhất nhưng không chui vào gác mái kín, vì có thể bị mắc kẹt khi nước tiếp tục dâng.

2. Chủ động phát tín hiệu và duy trì liên lạc

Khi bị cô lập, đừng chờ lực lượng cứu hộ tự phát hiện vị trí của gia đình. Nếu điện thoại còn hoạt động, hãy liên hệ với chính quyền địa phương, lực lượng cứu hộ hoặc người thân để thông báo vị trí và tình trạng của gia đình.

Trong trường hợp sóng điện thoại chập chờn, nên ưu tiên tin nhắn hoặc các hình thức nhắn tin ngắn gọn thay vì liên tục gọi điện. Khi mạng trở lại, thông báo rõ vị trí, số người đang bị mắc kẹt, có người bị thương hay không và những nhu cầu cấp thiết nhất.

Nếu cần phát tín hiệu trực quan, có thể sử dụng đèn pin, còi hoặc vật có màu nổi bật tại vị trí dễ quan sát. Không tự ý ra ngoài để tìm cứu hộ hoặc tiến xuống khu vực nước đang chảy chỉ để phát tín hiệu.

3. Tuyệt đối không tự ý lội hoặc bơi qua dòng nước lũ

Đây là nguyên tắc đặc biệt quan trọng.

Dòng nước lũ có thể che khuất hố sâu, cống thoát nước, đá, cây gỗ và các vật sắc nhọn. Nước chảy xiết cũng có thể cuốn ngã người và làm thay đổi địa hình chỉ trong thời gian ngắn. Vì vậy, không đi bộ, bơi hoặc lái xe qua dòng nước lũ để tìm đường thoát.

Ngay cả khi nhìn thấy phía trước có vẻ nông hoặc tưởng rằng dòng nước đang yếu, người dân cũng không nên tự đánh giá độ an toàn chỉ bằng mắt thường. Đặc biệt, không đi qua cầu, ngầm tràn hoặc khu vực có biển cảnh báo khi nước đang chảy mạnh.

Nếu tuyến đường đã bị nước hoặc sạt lở chia cắt, lựa chọn an toàn hơn là ở lại vị trí kiên cố và chờ hướng dẫn, hỗ trợ của lực lượng chức năng, thay vì cố vượt qua.

4. Tiết kiệm nước, thực phẩm và pin điện thoại

Khi bị cô lập, cần kiểm soát lượng nước uống, thực phẩm và năng lượng còn lại. Ưu tiên những thực phẩm khô, dễ bảo quản và không cần chế biến phức tạp. Không sử dụng nguồn nước lũ để uống và không mặc định rằng nguồn nước sau ngập vẫn an toàn.

Điện thoại nên được sử dụng cho những nhu cầu cần thiết như liên lạc, tiếp nhận cảnh báo và cập nhật tình hình. Nếu có pin dự phòng, cần sử dụng hợp lý để duy trì khả năng liên lạc lâu nhất có thể.

Gia đình cũng nên kiểm tra lượng thuốc cần thiết đối với người đang điều trị bệnh và ưu tiên sử dụng những vật dụng thiết yếu trước. Chuẩn bị sẵn thực phẩm, nước uống và các vật dụng khẩn cấp từ trước là một phần quan trọng trong kế hoạch ứng phó khi dịch vụ và giao thông bị gián đoạn.

5. Theo dõi thông tin và chỉ rời nơi trú ẩn khi an toàn

Trong thời gian bị cô lập, hãy theo dõi thông tin từ chính quyền địa phương, cơ quan phòng chống thiên tai và các kênh cảnh báo chính thống. Không nên tự ý di chuyển theo những thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội.

Đặc biệt với khu vực có nguy cơ sạt lở, nước rút chưa đồng nghĩa với nguy hiểm đã kết thúc. Đất đá có thể tiếp tục trượt sau mưa, đường sá có thể bị hư hỏng hoặc cầu, cống có thể không còn đảm bảo an toàn.

Chỉ rời khỏi nơi trú ẩn khi có tuyến đường an toàn hoặc có hướng dẫn từ lực lượng chức năng. Nếu nhận được lệnh sơ tán, cần thực hiện ngay và mang theo những vật dụng thiết yếu đã chuẩn bị.

Chuẩn bị “balo sinh tồn” trước khi thiên tai xảy ra

Một chiếc balo sinh tồn được chuẩn bị sẵn có thể giúp gia đình tiết kiệm thời gian khi phải sơ tán hoặc bị cô lập. Nên đặt balo ở vị trí dễ lấy, cao ráo và tránh nguy cơ ngập nước.

Các vật dụng cơ bản có thể gồm nước uống, thực phẩm khô, thuốc cá nhân và bộ sơ cứu, giấy tờ quan trọng được bảo vệ chống nước, đèn pin, còi, điện thoại, pin dự phòng, áo mưa và một số vật dụng thiết yếu khác. Nhu cầu cụ thể cần được điều chỉnh theo số thành viên, trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh cần dùng thuốc thường xuyên.

Bình tĩnh để bảo toàn an toàn

Khi lũ quét hoặc sạt lở đất bất ngờ chia cắt đường đi, điều quan trọng nhất không phải là tìm mọi cách thoát khỏi khu vực ngay lập tức, mà là đưa gia đình đến vị trí an toàn, tránh dòng nước và khu vực có nguy cơ sạt lở, duy trì liên lạc và chờ hướng dẫn hỗ trợ.

Phòng tránh thiên tai hiệu quả bắt đầu từ sự chuẩn bị trước: biết nơi trú ẩn, nắm tuyến sơ tán, theo dõi cảnh báo và có sẵn vật dụng thiết yếu. Một quyết định bình tĩnh trong vài phút nguy cấp có thể giúp bảo vệ cả gia đình.