4 Việc phải làm ngay để 'giữ ngọt' cho vườn cây khi ranh mặn dâng cao

Khi ranh mặn dâng cao và xâm nhập sâu vào hệ thống sông, kênh rạch, việc bảo vệ nguồn nước ngọt cho vườn cây ăn trái trở thành vấn đề sống còn đối với bà con nông dân miền Tây. Nước nhiễm mặn không chỉ gây cháy lá, rụng hoa, rụng trái mà còn khiến cây suy kiệt, thậm chí chết khô hoàn toàn.

Để chủ động ứng phó và giảm thiểu tối đa thiệt hại, bà con cần thực hiện ngay 4 biện pháp kỹ thuật cấp bách dưới đây:

1. Kiểm tra độ mặn trước khi lấy nước và đóng chặt các cống, đập

Lấy nhầm nước nhiễm mặn vào mương vườn là nguyên nhân nhanh nhất khiến cây trồng bị ngộ độc.

• Kiểm tra độ mặn thường xuyên: Sử dụng bút đo độ mặn cầm tay hoặc theo dõi dữ liệu từ các trạm quan trắc thời gian thực trước mỗi lần bơm nước.

• Ngưỡng mặn an toàn: Đối với các loại cây ăn trái mẫn cảm với mặn như sầu riêng, chôm chôm, măng cụt, bưởi, vú sữa... tuyệt đối 

• Gia cố cống rãnh: Kiểm tra và đóng kín các cống ngăn mặn, đập tạm quanh vườn; trám trét các kẽ hở để tránh nước mặn rò rỉ vào mương nội đồng khi triều cường dâng.

2. Tích trữ nước ngọt tối đa trong mương vườn và túi chứa

Nguồn nước ngọt trong mùa khô hạn rất hạn chế, do đó việc tích trữ nước ngọt nội bộ là yếu tố then chốt giúp cây trụ qua các đợt mặn kéo dài.

• Nạo vét mương vườn: Tranh thủ những thời điểm nước còn ngọt để nạo vét, nâng cao dung tích chứa nước của hệ thống mương trong vườn.

• Sử dụng dụng cụ tích trữ phụ: Lót bạt ở các hố đất, chuẩn bị túi chứa nước dẻo cỡ lớn hoặc tận dụng các bồn bể chứa để lưu trữ nước ngọt phục vụ tưới duy trì.

• Tưới tiết kiệm: Chuyển sang hệ thống tưới phun mưa cục bộ hoặc tưới nhỏ giọt quanh gốc để tiết kiệm lượng nước ngọt dự trữ, chỉ duy trì độ ẩm tối thiểu cho cây chứ không tưới tràn.

3. Tăng cường tủ gốc giữ ẩm và hạn chế bốc thoát hơi nước

Giữ cho đất luôn có độ ẩm sẽ làm chậm quá trình bốc hơi nước, giảm bớt sự tích tụ muối trong tầng đất mặt quanh rễ.

• Tủ gốc tích cực: Tận dụng rơm rạ, cỏ khô, lá cây, mụn dừa hoặc bạt chuyên dụng để che phủ gốc cây. Dày khoảng $10\text{-}15\text{cm}$ và cách gốc chừng $10\text{-}20\text{cm}$ để tránh nấm bệnh.

• Tỉa cành, giảm bớt trái: Cắt tỉa những cành hiệu quả thấp, cành sâu bệnh; chủ động tỉa bớt hoa và trái non trên cây. Việc này giúp cây giảm áp lực nuôi dưỡng, hạn chế sự bốc thoát hơi nước qua lá trong thời gian chịu căng thẳng (stress) vì hạn mặn.

• Không xới xáo đất: Hạn chế tối đa việc làm cỏ bằng biện pháp xới đất trong thời gian này để tránh làm tổn thương bộ rễ và làm đất nhanh mất ẩm.

4. Bổ sung Phân bón lá, Silicon và Calxi-Magie để tăng sức đề kháng cho cây

Khi bị đe dọa bởi mặn, cây trồng rất khó hấp thụ dinh dưỡng qua đường rễ. Việc bổ sung dinh dưỡng qua lá và các chất tăng đề kháng sẽ giúp cây chống chịu tốt hơn.

• Hạn chế phân đạm và phân có chứa Clo: Không bón phân đạm (Urea) đơn lẻ hoặc các loại phân chứa Kali Clorua ($\text{KCl}$) vì sẽ làm tăng độ mặn của đất và làm cây sốc nặng hơn.

• Phun phân bón lá giàu Kali và Canxi: Sử dụng các dòng phân bón lá chứa Canxi ($\text{Ca}$), Magie ($\text{Mg}$), Silicon ($\text{Si}$) và Kali Nitrat ($\text{KNO}_3$). Canxi và Magie giúp duy trì cấu trúc màng tế bào, hạn chế việc hấp thu $Na^+$ và $Cl^-$ vào cây.

• Sử dụng chất điều hòa sinh trưởng & Amino Acid: Phun định kỳ các chế phẩm sinh học chứa Amino Acid, Axit Humic/Fulvic hoặc Brassinolide để giúp cây tăng cường khả năng chống chịu stress, hạn chế cháy lá và duy trì bộ rễ khỏe mạnh.

Bằng cách chủ động thực hiện đồng bộ 4 giải pháp trên, bà con nông dân sẽ bảo vệ an toàn cho vườn cây ăn trái, duy trì sinh trưởng ổn định và sẵn sàng phục hồi nhanh chóng ngay khi đợt mặn qua đi.